پیشگیری از بیماریهای قلبی؛ راهکارهای مؤثر برای داشتن قلبی سالم
بیماریهای قلبی و عروقی یکی از اصلی‌ترین دلایل مرگ‌ومیر در جهان و ایران هستند. خبر خوب این است که با رعایت سبک زندگی سالم و کنترل عوامل خطر، می‌توان از بروز بسیاری از این بیماریها پیشگیری کرد. در این مقاله به بررسی مهمترین راهکارهای پیشگیری از بیماریهای قلبی می‌پردازیم.
بیماریهای قلبی چیستند؟
واژه بیماری های قلبی معمولا برای اشاره به حمله قلبی اشاره میشود، با اینحال بیماری قلبی شامل سایر بیماریهای قلب از جمله بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی، سکته قلبی، آریتمی قلبی و کاردیومیوپاتی می‌باشد. بیماریهای قلبی شامل مشکلاتی مانند:
1- بیماری عروق کرونر
2- سکته قلبی
3- نارسایی قلبی
4- آریتمی‌ها (نامنظمی ضربان قلب)
4- بیماریهای دریچه‌ای قلب
بسیاری از این بیماریها به‌تدریج و در اثر عادات نادرست زندگی ایجاد می‌شوند.
عوامل خطر بیماریهای قلبی
با توجه به گذر اپیدمیولوژیک که طی سالهای اخیر دربسیاری از کشورهای جهان رخ داده بیماریهای قلبی عروقی و عوامل خطر مرتبط با آن مهمترین معضل بهداشتی این کشورها شده است. افزایش میانه سنی جمعیت ، رشد سریع شهرنشینی ، کوچک شدن جوامع ، توسعه فناوری و به دنبال آن کاهش فعالیتهای جسمانی وافزایش تنش های روحی – روانی موجب گسترش عوامل خطر بیماریهای قلب وعروق و در نتیجه شیوع زیاد این بیماریها شده است. به طوریکه بیماریهای قلبی عروقی شایعترین علت مرگ دربسیاری از جوامع دنیا و از جمله ایران می باشد. در ایران 38% از کل مرگها ناشی از بیماریهای قلبی عروقی است.
مهمترین عوامل خطر ایجاد کننده بیماریهای قلب و عروق: تغذیه نامناسب ، کم تحرکی ، مصرف دخانیات ، چاقی ، فشارخون بالا ، دیابت واختلالات چربی خون هستند که همگی ریشه در الگوی نامناسب زندگی دارند به طوریکه با اصلاح شیوه های زندگی و تغییر رفتارهای پرخطر می توان از شیوع این بیماری به میزان 80% کاهش داد.
راه‌های پیشگیری از بیماریهای قلبی
1- تغذیه سالم برای قلب
در واقع، در رژیم غذایی مدیترانه‌ای انواع غذای مفید برای قلب گنجانده می‌شوند. به همین دلیل، افراد نگرانی در مورد نوع مواد غذایی مصرفی خود نخواهند داشت. از مهمترین نکاتی که در رژیم مدیترانه‌ای رعایت می‌شوند؛ می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
الف- استفاده از منابع پروتئینی شامل لبنیات کم چرب، ماهی، مرغ و آجیل؛
ب- مصرف سبزی‌ها، میوه‌ها، غلات کامل، لوبیا و حبوبات؛
پ- پرهیز از مصرف غذاهای فرآوری شده، کربوهیدرات‌های تصفیه شده، چربی‌های اشباع، گوشت‌های چرب یا فرآوری شده و سدیم؛
ت- استفاده از روغن‌های سالم مانند روغن زیتون، روغن آووکادو، روغن ماهی و روغن‌های گیاهی غیر گرمسیری؛
ث- نوشیدن آب به مقدار کافی.
در این رژیم غذایی معمولا توصیه میشود، که فرد مقدار کمی تخم مرغ، مرغ و لبنیات در برخی روزها مصرف کند. همچنین استفاده محدود از گوشت قرمز بدون چربی بلامانع است. دراین‌باره می‌توانید؛ نظر یک پزشک متخصص را جویا شوید.
2- فعالیت بدنی منظم
فعالیتهای بدنی منظم باعث بهبود عملکرد قلب، افزایش قدرت عضلانی و کاهش فشار خون و ضربان قلب می‌شوند. این عوامل به نوبه خود، می‌توانند به کاهش خطر بروز آریتمی کمک کنند. همچنین، ورزش به کنترل وزن بدن کمک کرده و ریسک ابتلا به بیماریهای مزمن، نظیر دیابت و چربی خون بالا را کاهش می‌دهد.
همانطور که گفته شد، انتخاب بهترین ورزش برای آریتمی قلبی و بهبود آن، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. فعالیتهای شدید یا ناگهانی، ممکن است باعث تشدید تپش قلب و دیگر علائم شوند. بنابراین، توصیه میشود که این افراد به سمت ورزش‌های ملایم و کنترل شده مانند پیاده‌روی سریع به مدت 30 دقیقه، شنا یا یوگا روی بیاورند.
این نوع فعالیت‌ها نه تنها فشار کمتری بر روی قلب وارد می‌کنند، بلکه به افزایش انعطاف‌پذیری و تقویت عضلات نیز کمک می‌کنند. همچنین، تمرینات تنفسی و مدیتیشن می‌توانند به کاهش استرس و اضطراب کمک کرده و در نتیجه، احتمال بروز آریتمی را کاهش دهند.
3- ترک سیگار و دخانیات
سیگار یکی از مهمترین عوامل خطر بیماریهای قلبی است. ترک سیگار:
الف- خطر سکته قلبی را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد
ب- باعث بهبود گردش خون میشود
پ- سلامت عمومی بدن را افزایش می‌دهد
4- کنترل فشار خون و کلسترول
فشار خون بالای درمان‌نشده باعث افزایش فشار بر قلب، سرخرگ‌ها و در نهایت آسیب دیدن اندام‌های مختلف میشود. فشار خون بالا خطر حمله قلبی، سکته مغزی، نارسایی قلبی و نارسایی کلیه را افزایش می‌دهد. برای کنترل فشار خون و کلسترول.
الف- اندازه‌گیری منظم فشار خون
ب- انجام آزمایش چربی خون
پ- رعایت رژیم غذایی مناسب
ت- مصرف داروها طبق تجویز پزشک
5- مدیریت استرس
استرس پاسخی اتوماتیک از جانب سیستم عصبی شما است. برخی عوامل استرس زا نیز در زمان های قابل پیش بینی بوجود می آیند. به عنوان مثال رفت و آمد شما به سمت محل کار و ملاقات با رئیس یا اجتماعات خانوادگی.
هنگام مواجهه با چنین عوامل استرس زای قابل پیش بینی، می توانید وضعیت یا واکنش خود را تغییر دهید. هنگام تصمیم گیری برای انتخاب یک گزینه در هر سناریو، اجتناب، تغییر، سازگاری یا پذیرش. استرس مزمن می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد.
راهکارها:
1- تمرین تنفس عمیق
2- مدیتیشن و یوگا
3- خواب کافی
4- برنامه‌ریزی مناسب برای کار و استراحت
6- کنترل وزن و پیشگیری از چاقی
پیشگیری از چاقی به حفظ تعادل بین مصرف و سوخت‌وساز انرژی بستگی دارد. افزایش فعالیت بدنی میزان کالری مصرفی را بالا می‌برد و متابولیسم بدن را تحریک می‌کند. رژیم غذایی متعادل با تاکید بر مواد غذایی غنی از فیبر و پروتئین به افزایش احساس سیری و بهبود عملکرد متابولیک کمک می‌کند. علاوه بر این، خواب کافی، کاهش استرس و پرهیز از غذاهای فرآوری شده نقش مهمی در تنظیم متابولیسم دارند. به طور کلی، پیشگیری از چاقی نیازمند تغییرات پایدار در سبک زندگی و حمایت اجتماعی است. اضافه وزن فشار زیادی به قلب وارد می‌کند. کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن می‌تواند خطر بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
7- چکاپ منظم پزشکی
افراد بالای ۳۰ سال یا دارای سابقه خانوادگی بیماری قلبی باید: به‌طور منظم به پزشک مراجعه کنند، آزمایش‌های دوره‌ای انجام دهند، علائم هشداردهنده را جدی بگیرند. جهت گرفتن نوبت آنلاین با بهترین دکتر قلب شیراز دکتر مهدی اکرمی اینجا و گرفتن نوبت تلفنی اینجا کلیک کنید
علائم هشداردهنده بیماریهای قلبی
علائم و نشانه‌های بیماریهای قلبی ممکن است همیشه به راحتی قابل شناسایی نباشند. برخی از علائم بیماریهای قلبی حتی در نواحی غیر از قفسه سینه خود را نشان می‌دهند، که تشخیص آن را برای بسیاری از افراد دشوار می‌سازد. بیماریهای قلبی طیف وسیعی دارند، از مشکلات عضله قلبی گرفته تا بیماریهای عروق کرونری و نقص‌های مادرزادی که نشانه‌های متفاوتی دارند.
در صورت مشاهده علائم زیر، مراجعه فوری به پزشک ضروری است:
الف- درد یا فشار در قفسه سینه
ب- تنگی نفس
پ- تپش قلب شدید
ت- سرگیجه یا غش
ث- خستگی غیرعادی
جمع‌بندی
پیشگیری از بیماریهای قلبی نیازمند تغییرات ساده اما پایدار در سبک زندگی است. با تغذیه سالم، ورزش منظم، ترک سیگار و کنترل عوامل خطر می‌توان قلبی سالم‌تر و عمری طولانی‌تر داشت. مراقبت از قلب، سرمایه‌گذاری برای آینده است.
