ویپ، پاد و سیگار الکترونیکی به‌عنوان ابزار ترک سیگار – بررسی شواهد و توصیه‌ها
مقدمه
سیگارهای الکترونیکی و دستگاه‌هایی مانند ویپ (vape) و پاد در سال‌های اخیر به عنوان جایگزینی برای سیگار سنتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. بسیاری از سیگاری‌ها به این دستگاه‌ها به چشم راهی برای کاهش آسیب و ترک سیگار نگاه می‌کنند. در مقابل، نگرانی‌هایی دربارهٔ عوارض سلامتی و رواج مصرف نیکوتین در میان جوانان وجود دارد. پرسش اساسی این است که آیا براساس مطالعات جدید و راهنمای سازمان‌های معتبر، استفاده از ویپ و سیگار الکترونیکی به عنوان ابزاری برای ترک سیگار در بزرگسالان توصیه می‌شود یا خیر. در ادامه، شواهد علمی پنج سال اخیر دربارهٔ اثربخشی این وسایل در کمک به ترک سیگار و مقایسهٔ عوارض آنها با سیگار معمولی را بررسی می‌کنیم و مواضع سازمان‌هایی مانند WHO، FDA، CDC، NICE و همچنین انجمن‌های قلب و ریه را مرور خواهیم کرد.محبوبیت ویپ‌ها در میان مصرف‌کنندگان نیکوتین طی سال‌های اخیر افزایش یافته است. این دستگاه‌ها به عنوان جایگزین کم‌ضررتر سیگار تبلیغ می‌شوند، اما هنوز بحث‌های علمی زیادی دربارهٔ سود و زیان آنها جریان دارد.
شواهد جدید دربارهٔ اثربخشی ویپ‌ها در ترک سیگار
مطالعات اخیر نشان می‌دهد که استفاده از سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین می‌تواند به ترک سیگار در برخی افراد کمک کند. یک مرور نظام‌مند که به‌تازگی توسط کاCHRین (Cochrane) به‌روزرسانی شده است (شامل ۷۸ مطالعه با بیش از ۲۲٬۰۰۰ شرکت‌کننده) به این نتیجه رسیده که افراد با استفاده از ویپ‌های نیکوتین‌دار بیشتر از افرادی که از درمان‌های جایگزین نیکوتین (مانند چسب یا آدامس نیکوتین) استفاده می‌کنند، موفق به ترک حداقل شش‌ماههٔ سیگار می‌شوند . بر پایه این شواهد با قطعیت بالا، میزان ترک در مصرف‌کنندگان ویپ نیکوتین‌دار بیشتر از مصرف‌کنندگان چسب یا آدامس نیکوتین است . به طور ملموس‌تر، برآورد شده است که اگر با درمان‌های رایج حدود شش نفر از هر صد نفر سیگاری موفق به ترک شوند، این رقم با استفاده از سیگار الکترونیکی به ۸ تا ۱۲ نفر از هر صد نفر می‌رسد . همچنین یک بررسی در سال ۲۰۲۱ نشان داد افرادی که از ویپ به‌همراه حمایت حضوری متخصصان استفاده کردند تا دو برابر بیشتر از کسانی که از سایر محصولات جایگزین نیکوتین (مانند برچسب یا آدامس) استفاده کردند، در ترک سیگار موفق بوده‌اند . این یافته‌ها حاکی از آن است که ویپ می‌تواند یک ابزار اثربخش برای ترک سیگار در برخی بزرگسالان باشد.
با این حال، همه تحقیقات نتیجه‌ای یکسان نداشته‌اند. برخی مطالعات مشاهده‌ای حتی نشان داده‌اند که استفاده از سیگار الکترونیکی ممکن است با کاهش شانس ترک موفق همراه باشد – برای مثال، در یک مطالعه مصرف‌کنندگان ویپ ۲۸٪ کمتر موفق به ترک سیگار نسبت به افراد غیرمصرف‌کننده شدند . یکی از دلایل احتمالی نتایج متفاوت، مصرف دوگانه (استفاده همزمان از سیگار معمولی و ویپ) است که در بسیاری از سیگاری‌های مهاجر به ویپ دیده می‌شود. مصرف دوگانه عملاً مانع از تحقق فواید ترک کامل شده و حتی می‌تواند آسیب بیشتری نسبت به مصرف تنها سیگار ایجاد کند. علاوه بر این، کارگروه خدمات پیشگیری ایالات متحده (USPSTF) در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد شواهد موجود برای این‌که فواید ویپ در ترک سیگار بر عوارض احتمالی آن بچربد ناکافی است . بنابراین، در جامعه علمی اتفاق نظر کامل وجود ندارد و قطعیت شواهد هنوز در حال تکامل است.
توصیه سازمان‌های معتبر: ویپ به‌عنوان ابزار ترک یا خیر؟
در سال‌های اخیر سازمان‌های بهداشتی و علمی معتبر جهان مواضع محتاطانه و بعضاً متفاوتی در قبال توصیهٔ سیگارهای الکترونیکی برای ترک سیگار اتخاذ کرده‌اند. در ادامه، دیدگاه چند نهاد مهم را به طور خلاصه مرور می‌کنیم:
- سازمان بهداشت جهانی (WHO): سازمان بهداشت جهانی رویکرد بسیار محتاطانه‌ای دارد و استفاده از ویپ و سیگارهای الکترونیکی را به عنوان ابزار ترک توصیه نمی‌کند. طبق اظهارات WHO، این محصولات به عنوان کالاهای مصرفی در سطح جمعیت شواهد کافی برای اثربخشی در ترک سیگار نشان نداده‌اند و در مقابل، مدارک نگران‌کننده‌ای از آثار سوء آنها در حال افزایش است . WHO تأکید می‌کند که دولت‌ها باید بر روش‌های ترک ثابت‌شده (مانند مشاورهٔ پزشکی، خط تلفن ترک سیگار و درمان‌های تأییدشده مثل NRT و داروها) تمرکز کنند و عرضهٔ سیگارهای الکترونیکی را به شدت تحت نظارت قرار دهند . این سازمان نسبت به ترفندهای صنعت دخانیات نیز هشدار می‌دهد و معتقد است تبلیغ ویپ به عنوان راه کاهش‌ضرر می‌تواند سیاست‌های کنترل دخانیات را تضعیف کند .
- سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA): سازمان غذا و داروی آمریکا تا کنون هیچ سیگار الکترونیکی یا محصول ویپ را به عنوان داروی ترک سیگار تأیید نکرده است .
این بدان معنی است که از دید FDA، شرکت‌های سازنده نباید این محصولات را رسماً با ادعای کمک به ترک سیگار تبلیغ کنند. هرچند FDA برخی محصولات ویپ را به عنوان محصولات تنباکوی کاهش‌دهنده‌ی آسیب در بازار مجاز کرده است، اما هیچ‌کدام وضعیت “درمان ترک” ندارند. توصیهٔ کلی در آمریکا همچنان استفاده از روش‌های مورد تأیید (نیکوتین‌تراپی، وارنیکلین، بوپروپیون، مشاوره و غیره) برای ترک سیگار است.
- مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC): CDC نیز نسبت به به‌کارگیری ویپ برای ترک سیگار با دیده شک می‌نگرد. مرکز CDC تأکید می‌کند هیچ محصول ویپی برای ترک سیگار بی‌خطر نیست و افراد سیگاری باید علاوه بر ترک سیگار، برنامه‌ای برای ترک ویپ نیز داشته باشند . طبق منابع CDC، هرچند برخی تحقیقات نشان می‌دهند ویپ‌های نیکوتین‌دار در مقایسه با ویپ بدون نیکوتین یا عدم مداخله به ترک سیگار در بزرگسالان کمک می‌کنند ، اما عوارض درازمدت استفاده از آنها هنوز نامطمئن است و دود (بخار) ویپ اگرچه مواد سمی کمتری از دود سیگار دارد، اما کاملاً بی‌ضرر نیست . به‌علاوه CDC و کارشناسان بهداشتی هشدار می‌دهند مصرف همزمان سیگار و ویپ (Dual Use) هیچ نفعی برای سلامت ندارد؛ فرد باید برای محافظت از سلامتی، کاملاً سیگار سنتی را کنار بگذارد و فقط در صورت لزوم از ویپ استفاده کند . پیام CDC این است که ویپ ممکن است تنها زمانی برای فرد سیگاری مفید باشد که به طور کامل جایگزین سیگار شود و آن هم برای کوتاه‌مدت، در غیر این صورت ترک کامل نیکوتین ارجح است .
- راهنمای ملی انگلستان (NICE) و نهادهای بهداشتی بریتانیا: موضع بریتانیا در مقایسه با سازمان‌های بین‌المللی دیگر حمایت‌آمیزتر است. موسسهٔ ملی تعالی سلامت و مراقبت انگلستان (NICE) در راهنمای جامع ترک دخانیات (انتشار ۲۰۲۱) صراحتاً به بحث دربارهٔ محصولات ویپ با افراد سیگاری و استفاده از آنها برای کمک به ترک یا کاهش مصرف توصیه کرده است . در انگلستان، سیگارهای الکترونیکی تبدیل به یک ابزار محبوب برای ترک سیگار شده‌اند . خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS) اعلام کرده که ویپ‌ها در کنار حمایت تخصصی می‌توانند به ترک دائم سیگار کمک کنند و «بسیار کمتر از سیگار سنتی مضرند» . در واقع پیام بهداشت انگلستان این است که برای بزرگسالان سیگاری که نتوانسته‌اند با روش‌های دیگر ترک کنند، استفاده از ویپ به عنوان روشی برای ترک کامل سیگار قابل قبول است. البته حتی در انگلستان نیز تأکید می‌شود که افراد غیرسیگاری به هیچ وجه نباید شروع به استفاده از ویپ کنند و این محصولات برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است .
- انجمن قلب آمریکا (AHA): انجمن قلب آمریکا نسبت به ویپ‌ها با احتیاط شدید برخورد می‌کند. AHA بیان می‌کند شواهد علمی کافی برای تأیید مؤثر بودن ویپ در ترک سیگار وجود ندارد و توصیه می‌کند افراد از روش‌های ثابت‌شده برای ترک استفاده کنند . این انجمن به پژوهشی اشاره کرده که حتی نشان داد در دنیای واقعی احتمال ترک موفق در میان مصرف‌کنندگان ویپ پایین‌تر بوده است . همچنین AHA بر خطرات نیکوتین و سایر ترکیبات موجود در بخار ویپ بر سلامت قلب و عروق تأکید دارد و ویپ را یک راه‌حل سالم یا بی‌خطر نمی‌داند . پیام کلیدی انجمن قلب این است که «اگر قصد ترک دارید، اول روش‌های ثابت‌شده را امتحان کنید و ویپ نباید گزینهٔ اول باشد» .
- انجمن ریه آمریکا (ALA): انجمن ریه نیز مخالف جایگزین کردن سیگار با ویپ است. شعار این انجمن «فقط ترک کن، جایگزین نکن» (Quit, Don’t Switch) است . ALA تأکید می‌کند که سیگارهای الکترونیکی نیز جزو محصولات دخانی هستند و ترک حقیقی به معنای رهایی کامل از نیکوتین است نه تعویض یک محصول با محصول دیگر . از دیدگاه انجمن ریه، هیچ سیگار الکترونیکی‌ای توسط FDA به عنوان کمک ترک تأیید نشده و ادعاهای بی‌پایه صنعت ویپ دربارهٔ بی‌خطر بودن یا درمانی بودن باید مورد برخورد قرار گیرند . این انجمن خاطرنشان می‌کند که بخار ویپ حاوی مواد شیمیایی خطرناک (مانند فرمالدهید، آکرولین و فلزات سنگین) است که می‌تواند به آسیب‌های ریوی غیرقابل جبران منجر شود . مواردی از صدمات حاد ریوی و حتی مرگ نیز در مصرف‌کنندگان ویپ مشاهده شده است که نگرانی‌ها را تشدید می‌کند . توصیه ALA برای افراد سیگاری روشن است: به جای روی آوردن به ویپ، از راه‌های مطمئن و تأییدشده برای ترک سیگار کمک بگیرید (مشاوره، درمان‌های جایگزین نیکوتین، داروها و برنامه‌های ترک سیگار) .
مقایسه عوارض سلامتی ویپ‌ها با سیگارهای معمولی
از منظر سلامتی، سیگارهای الکترونیکی و ویپ‌ها به طور کلی از سیگارهای سنتی کم‌خطرتر ارزیابی می‌شوند، اما «کم‌خطرتر» به معنی «بی‌خطر» بودن نیست. در این بخش، جنبه‌های کلیدی سلامتی در مصرف سیگار معمولی در برابر ویپ را مقایسه می‌کنیم:
- مواد شیمیایی مضر و سرطان‌زایی: مهم‌ترین تفاوت سیگار سنتی و ویپ در نحوهٔ تحویل نیکوتین است. سیگار با سوزاندن توتون دود تولید می‌کند که حاوی بیش از ۷٬۰۰۰ ماده شیمیایی (از جمله قطران و مونوکسید کربن) است؛ بسیاری از این مواد سرطان‌زا و به شدت سمی‌اند. ویپ‌ها اما مایع حاوی نیکوتین را تبخیر می‌کنند و قطران و مونوکسیدکربن تولید نمی‌کنند . در نتیجه بخار حاصل معمولاً ترکیبات سمی بسیار کمتری از دود سیگار دارد . این کاهش چشمگیر مواد سمی به این معناست که احتمال بروز بسیاری از بیماری‌های وابسته به دود (مثل سرطان ریه) در استفاده از ویپ احتمالاً پایین‌تر است. با این حال، بخار ویپ کاملاً عاری از مواد مضر نیست – نمونه‌هایی از مواد کشف‌شده در آئروسل ویپ شامل فرمالدهید، آکرولئین، فلزات سنگین (نیکل، سرب و …) و سایر ترکیبات آلی فرار است . هرچند غلظت این مواد معمولاً کمتر از دود سیگار است، اما پتانسیل آسیب‌رسانی به سلول‌ها و DNA را دارند (مثلاً فرمالدهید و آکرولین با آسیب ریوی و حتی ایجاد سرطان در ارتباط‌اند ). بنابراین، از نظر مواجهه با مواد سمی و سرطان‌زا، ویپ درجهٔ زیان کمتری دارد ولی صفر نیست.
- نیکوتین و آثار وابستگی‌آور: نیکوتین ماده‌ای است که در هر دو محصول وجود دارد (مگر در موارد نیکوتین‌فری) و عامل اصلی ایجاد وابستگی به سیگار یا ویپ است. نیکوتین علاوه بر وابستگی، می‌تواند بر سیستم قلبی‌عروقی (افزایش ضربان قلب و فشارخون) و سیستم عصبی اثر بگذارد. مصرف ویپ همان وابستگی به نیکوتین را تداوم می‌بخشد و ترک واقعی سیگار را ممکن است به تعویق بیندازد. سازمان بهداشت جهانی هشدار می‌دهد که نیکوتین موجود در ویپ نیز ماده‌ای بسیار اعتیادآور و مضر برای سلامتی است؛ به ویژه برای زنان باردار (آسیب به جنین) و نوجوانان (تأثیر منفی بر رشد مغز) . بنابراین حتی اگر ویپ بسیاری از سموم دود سیگار را نداشته باشد، اعتیاد به نیکوتین و آثار نامطلوب آن همچنان پابرجاست. انجمن قلب آمریکا نیز تأکید دارد که اغلب ویپ‌ها نیکوتین را به میزان قابل‌توجهی تحویل می‌دهند که خود می‌تواند بر سلامت قلب و عروق اثر منفی داشته باشد و به هیچ وجه جایگزین سالمی برای ترک کامل نیست .
- عوارض ریوی و تنفسی: سیگار کشیدن عامل اصلی بیماری‌های ریوی نظیر سرطان ریه و بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است. ویپ به دلیل نداشتن فرآیند احتراق، قیر و بسیاری از محرک‌های دود سیگار را ندارد؛ بنابراین انتظار می‌رود خطر ابتلا به سرطان ریه و COPD در مصرف‌کنندگان انحصاری ویپ بسیار کمتر از سیگاری‌ها باشد. با این وجود، بخار ویپ می‌تواند با تحریک دستگاه تنفسی همراه باشد. وجود موادی مثل فرمالدهید و دی‌استیل در برخی مایعات ویپ با بروز التهاب و آسیب ریوی مرتبط دانسته شده است . یک رویداد نگران‌کننده، شیوع موارد حاد آسیب ریوی مرتبط با ویپ (EVALI) در سال ۲۰۱۹ در آمریکا بود که طی آن هزاران نفر دچار آسیب شدید تنفسی و ده‌ها نفر فوت شدند . بررسی‌ها نشان داد که اغلب این موارد به استفاده از کارتریج‌های غیرمجاز حاوی THC و افزودنی مضری به نام ویتامین E استات مربوط بودند ، اما این حادثه نشان داد که استعمال بخار نیز می‌تواند در شرایطی منجر به صدمات ریوی جدی شود. خوشبختانه EVALI عمدتاً به ترکیبات غیرنیکوتینی مرتبط بود، اما فارغ از آن، گزارش‌هایی (هرچند محدود) از بروز مشکلاتی مثل سرفه مزمن، خس‌خس سینه و علائم تنفسی در برخی مصرف‌کنندگان بلندمدت ویپ وجود دارد. در مجموع می‌توان گفت سلامت ریوی با ترک کامل هرگونه استنشاق دخانیات بهبود می‌یابد و ویپ هرچند از سیگار سنتی کم‌خطرتر است، به سالمی هوای پاک نیست.
- خطرات قلبی–عروقی: سیگار کشیدن به شدت خطر بیماری‌های قلبی و سکته را افزایش می‌دهد. علت اصلی، ترکیبی از آثار نیکوتین، مونوکسیدکربن، مواد اکسیدکننده و دیگر سموم سیگار بر عروق خونی است که منجر به تصلب شرایین، افزایش ضربان قلب و کاهش ظرفیت حمل اکسیژن خون می‌شود. ویپ با حذف مونوکسیدکربن و بسیاری از ترکیبات سمی دود، از این منظر مزیت بالقوه دارد. شواهد اولیه حاکیست که در کوتاه‌مدت، جایگزینی سیگار با ویپ باعث بهبود برخی نشانگرهای سلامت قلب (مثل عملکرد رگ‌ها) می‌شود. اما نباید فراموش کرد که نیکوتین همچنان در ویپ حضور دارد و خودش می‌تواند باعث تنگی عروق و افزایش فشار خون شود. علاوه بر نیکوتین، ذرات ریز و مواد شیمیایی در بخار ویپ ممکن است اثرات مضری بر پوشش داخلی عروق (اندوتلیوم) داشته باشند. انجمن‌های تخصصی هشدار داده‌اند که به رغم کاهش خطر کلی، بی‌ضرر بودن ویپ برای قلب ثابت نشده است و تحقیقات درازمدت در این زمینه جریان دارد . به بیان دیگر، احتمال می‌رود خطر حمله قلبی و سکته در ویپ‌کنندگان انحصاری کمتر از سیگاری‌ها باشد، اما هنوز بیشتر از افراد غیرسیگاری است.
- مصرف دوگانه (سیگار و ویپ): نکته بسیار مهم در بحث سلامت، پرهیز از مصرف همزمان سیگار معمولی و ویپ است. برخی سیگاری‌ها به امید کاهش ضرر، تعدادی از سیگارهای خود را با ویپ جایگزین می‌کنند اما سیگار کشیدن را به طور کامل کنار نمی‌گذارند. شواهد نشان می‌دهد این دوگانه‌مصرفی نه تنها مفید نیست بلکه می‌تواند خطر کلی را افزایش دهد. فردی که هردو را مصرف می‌کند همچنان در معرض تمامی سموم سیگار بوده و علاوه بر آن بخار ویپ را هم وارد ریه می‌کند؛ بنابراین خطر بیماری‌های قلبی و ریوی در او کماکان بالا باقی می‌ماند و حتی ممکن است ترکیب اثرات، سلامت را بیشتر به مخاطره بیندازد . تمامی سازمان‌های بهداشتی اتفاق نظر دارند که برای بهره‌بردن از مزیت کاهش‌ضرر ویپ، فرد باید کاملاً سیگار کشیدن را ترک کند و صرفاً ویپ مصرف کند – و حتی در این حالت نیز هدف نهایی باید قطع مصرف ویپ (ترک کامل نیکوتین) باشد.
نتیجه‌گیری
با توجه به شواهد جدید علمی و به‌روزرسانی راهنماها در پنج سال اخیر، تصویر نسبتاً پیچیده‌ای از نقش ویپ و سیگارهای الکترونیکی در ترک سیگار ترسیم شده است. از یک سو، مطالعات معتبر (مانند مرور کاchrین) نشان می‌دهند که این دستگاه‌ها برای برخی افراد سیگاری می‌توانند ابزار مؤثری جهت ترک موفقیت‌آمیز سیگار باشند . نرخ ترک سیگار با استفاده از ویپ نیکوتین‌دار در مقایسه با جایگزین‌های سنتی نیکوتین بالاتر گزارش شده و بسیاری از سیگاری‌ها توانسته‌اند با کمک ویپ مصرف سیگار را به طور کامل کنار بگذارند. همچنین، از نظر علمی روشن است که ویپ‌ها در مقایسه با سیگار سنتی حاوی مقادیر به مراتب کمتری مواد سمی و سرطان‌زا هستند . نبودن فرآیند احتراق به این معنی است که مواد خطرناک اصلی سیگار (مانند قطران و گاز مونوکسیدکربن) در ویپ وجود ندارند . بنابراین، برای یک فرد سیگاری که به هیچ وجه حاضر به استفاده از درمان‌های جایگزین نیست، تغییر کامل به ویپ احتمالاً خطرات سلامتی او را کاهش می‌دهد. این واقعیتی است که برخی نهادها مانند خدمات سلامت بریتانیا بر آن تأکید دارند و رویکرد کاهش آسیب را در ترک سیگار مد نظر قرار می‌دهند .
از سوی دیگر، سازمان‌های معتبر جهانی و ملی اکثراً در توصیه رسمی ویپ به عنوان ابزار ترک احتیاط می‌کنند. سازمان بهداشت جهانی و نهادهای آمریکایی (FDA و CDC) به دلیل ناکافی بودن شواهد بلندمدت و نگرانی از عوارض جانبی، هنوز سیگار الکترونیکی را در ردیف ابزارهای توصیه‌شدهٔ ترک قرار نداده‌اند . آنها همچنین نگران پیامدهای منفی مانند روی‌آوردن جوانان غیرسیگاری به ویپ و ادامه یافتن اعتیاد به نیکوتین هستند. انجمن‌های قلب و ریه نیز تأکید دارند که ویپ نباید خط مقدم ترک سیگار باشد و ابتدا باید سراغ روش‌های آزموده‌شده رفت . پیامی که در تمام این دستورالعمل‌ها مشترک است، این است که ویپ برای افراد غیرسیگاری به هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود و برای افراد سیگاری بزرگسال نیز آخرین راه‌حل زمانی است که سایر روش‌های ترک ناکام مانده‌اند . حتی در این صورت هم فرد باید کاملاً از سیگار معمولی به ویپ سوئیچ کند و در نهایت نیکوتین را به طور کامل کنار بگذارد .
جمع‌بندی نهایی: شواهد جدید نشان می‌دهد ویپ و سیگارهای الکترونیکی در کمک به ترک سیگار مؤثرتر از عدم مداخله یا برخی جایگزین‌های نیکوتین ظاهر شده‌اند و به مراتب کم‌ضررتر از سیگار سنتی هستند . با این حال، این دستگاه‌ها بدون عارضه نبوده و حاوی ماده اعتیادآوری به نام نیکوتین هستند که خود مخاطره‌ساز است . سازمان‌های سلامت رویکردهای متفاوتی اتخاذ کرده‌اند: برخی مانند انگلستان آنها را به عنوان ابزار کاهش آسیب برای سیگاری‌های بزرگسال می‌پذیرند، در حالی که سازمان‌هایی چون WHO و CDC به دلیل عدم قطعیت‌های موجود، آن را به طور رسمی توصیه نمی‌کنند . بنابراین، تصمیم به استفاده از ویپ برای ترک سیگار باید با آگاهی از فواید و مضرات آن باشد. برای یک فرد سیگاری بزرگسال که روش‌های ترک تاییدشده را امتحان کرده و موفق نبوده، استفاده کوتاه‌مدت از ویپ به عنوان پل ترک می‌تواند مفید باشد به شرطی که هدف نهایی ترک کامل هر دو (سیگار و ویپ) باشد. در نهایت، ترک قطعی نیکوتین (دخانیات) ایمن‌ترین گزینه برای سلامتی است و تمامی شواهد جدید نیز بر همین واقعیت صحه می‌گذارند که هیچ میزان استعمال دخانیات – چه سنتی و چه الکترونیکی – کاملاً بی‌خطر نیست . منابع علمی معتبر و راهنماهای اخیر بر اهمیت تداوم تحقیقات تأکید دارند تا در سال‌های آینده تصویر شفاف‌تری از فواید یا مضرات درازمدت سیگارهای الکترونیکی به دست آید و بتوان بهترین توصیه را برای کمک به افراد در مسیر زندگی بدون دخانیات ارائه داد.
