کلسترول و بیماری‌های قلبی | راهنمای جامع و ساده برای همه
مقدمه
امروزه بیماری‌های قلبی یکی از شایع‌ترین دلایل مرگ‌ومیر در جهان هستند و کلسترول بالا نقش بسیار مهمی در بروز این بیماری‌ها دارد. بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند، سال‌ها با کلسترول بالا زندگی می‌کنند تا زمانی که دچار سکته قلبی یا مشکلات جدی می‌شوند.
خبر خوب این است که با کمی آگاهی، اصلاح سبک زندگی و پیگیری ساده پزشکی، می‌توان تا حد زیادی از بیماری‌های قلبی پیشگیری کرد. در این مقاله سعی کرده‌ایم به زبان ساده و قابل فهم، همه چیز را درباره کلسترول و ارتباط آن با بیماری‌های قلبی توضیح دهیم.
کلسترول چیست و چرا برای بدن مهم است؟
کلسترول نوعی چربی است که در خون وجود دارد که توسط کبد شما ساخته می‌شود. این چربی درون خون در گردش است و برای سلامت شما ضروری است. بدن به کلسترول نیاز دارد تا به کمک آن هورمون‌های مورد نیاز بدن را بسازد و فعالیت‌های حیاتی را انجام دهد. اما مقدار این کلسترول نباید زیاد باشد، زیرا می‌تواند باعث بروز مشکلات قلبی شود. بدن ما به مقدار مشخصی کلسترول نیاز دارد تا:
1- هورمون‌های مهم تولید کند
2- ویتامین D بسازد
3- سلول‌های بدن را سالم نگه دارد
اما مشکل از جایی شروع می‌شود که میزان کلسترول خون بیش از حد طبیعی بالا می‌رود. سطوح بالای کلسترول LDL و سطوح پایین کلسترول HDL می تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی و حمله قلبی را افزایش دهد. در نتیجه، در حالی که کلسترول به خودی خود مستقیماً باعث حمله قلبی نمی شود، سطوح بالای کلسترول می تواند به ایجاد بیماری قلبی کمک کند، که می تواند منجر به حمله قلبی شود.
انواع کلسترول را بهتر بشناسیم
کلسترول بد (LDL)
LDL همان کلسترول بد است که کلسترول را مستقیما به سمت شریان‌ها می‌برد این مسئله می‌تواند به آترواسکلروز منجر شود اگر مقدارش بالا برود، به دیواره رگ‌ها می‌چسبد و باعث تنگ شدن آن‌ها می‌شود. این وضعیت می‌تواند راه خون‌رسانی به قلب را ببندد. و خطر حمله و سکته قلبی را به دنبال داشته باشد.
کلسترول خوب (HDL)
HDL کلسترول خوب است و وظیفه آن جمع‌آوری کلسترول اضافی از خون و انتقال آن به کبد برای دفع است. هرچه HDL بالاتر باشد، خطر بیماری قلبی کمتر می‌شود.
تری‌گلیسیرید
تری گلیسیرید کالری استفاده نشده‌ای است که به عنوان چربی در خون ذخیره می‌شود. مصرف کالری بیشتر از آنچه می‌سوزانید می‌تواند باعث انباشته شدن تری گلیسیرید در جریان خون شده و خطر بروز حمله قلبی را افزایش دهد.
هیپرکلسترولمی
هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالای فامیلی بر مسیر پردازش کلسترول بدن شما تاثیر می‌گذارد. به همین دلیل، افراد مبتلا به هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالای فامیلی در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی و حملات قلبی قرار دارند. ژنی که باعث ایجاد هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالای خانوادگی می‌شود، به صورت ارثی منتقل می‌شود. بنابراین این بیماری از هنگام تولد در فرد ظاهر می‌شود. برای درمان کلسترول بالا می‌توان به بهترین دکتر قلب و عروق در شیراز دکتر مهدی اکرمی مراجعه کرد و همچنین با مصرف دارو و رفتارهای سالم زندگی می‌توان به کاهش خطرات کمک کرد.
کلسترول بالا چگونه باعث بیماری قلبی می‌شود؟
کلسترول بالا یک بیماری شایع پزشکی است و از انواع بیماری‌های چربی خون است. این بیماری اغلب نتیجه انتخاب نوع ناسالم زندگی است. بنابراین قابل پیشگیری و درمان است. در هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالای خانوادگی، خطر ابتلا به کلسترول بالا در فرد بالاتر است. زیرا نقص (جهش) در یک ژن باعث تغییر کلسترول بدن می‌شود. این جهش باعث جلوگیری از برداشتن کلسترول LDL یا کلسترول “بد” از خون می‌شود. در نتیجه، پلاک‌ها می‌توانند باعث ایجاد تنگی و سخت‌شدن شریان‌ها و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی شوند. وقتی LDL خون بالا باشد، به مرور زمان در رگ‌ها رسوب می‌کند و باعث گرفتگی و سفت شدن عروق می‌شود. این مشکل می‌تواند منجر به:
1- کاهش جریان خون به قلب
2- درد قفسه سینه (آنژین)
3- سکته قلبی
4- سکته مغزی
بسیاری از سکته‌های قلبی ناگهانی، نتیجه سال‌ها کلسترول بالای کنترل‌نشده هستند. 
علائم کلسترول بالا چیست؟
یکی از خطرناک‌ترین ویژگی‌های کلسترول بالا این است که معمولاً هیچ علامت مشخصی ندارد. به همین دلیل به آن قاتل خاموش می‌گویند. اما در برخی موارد.
1- علائم کلسترول بالا در پاها؛ اولین نشانه از افزایش کلسترول در بدن
هنگامی‌که عروق پاها دچار انسداد شوند، مقدار کافی خون غنی از اکسیژن به قسمت تحتانی اندام نمی‌رسد. در این شرایط فرد در پاها احساس سنگینی و خستگی می‌کند. اکثر افراد با سطح کلسترول بالا از احساس سوزش در اندام تحتانی شکایت دارند. همچنین در‌صورت افزایش سطح کلسترول بدن هنگام خواب فرد دچار گرفتگی شدید پا نیز می‌شود.
2- کلسترول بالا و چشم؛ بروز بیماری‌های چشمی در قرنیه و دور پلک
چشمان شما ممکن است نشانه‌ای از وجود کلسترول بالا را گزارش کنند. در واقع وقتی صحبت از شایع‌ترین علائم چشمی مرتبط با سطح کلسترول بالا می‌شود، زانتلاسما یا چربی پلک، بیش از همه به چشم می‌آید. زانتلاسما یک ناحیه برجسته یا صاف مایل به زرد است که در اطراف چشم‌ها یا نزدیک بینی ایجاد می‌شود. تقریباً ۵۰ درصد از افراد مبتلا به زانتلاسما، کلسترول بالا دارند. علاوه‌بر این، کلسترول بالا ممکن است باعث ایجاد یک حلقه آبی، سفید یا خاکستری روشن در اطراف قسمت بیرونی جلوی چشم نیز شود. این بیماری به نام «قوس پیری قرنیه» یا »آرکوس سنیلیس» شناخته می‌شود.
3- علائم پوستی کلسترول بالا؛ بروز جوش‌ها و رسوبات چربی روی پوست
یکی از علائم بالا بودن کلسترول خون، بروز مشکلات پوستی است. هنگامی که کلسترول بیش از حد در جریان خون شما گردش کند، باعث ایجاد رسوبات چربی در زیر پوست می‌شود. کلسترول همچنین باعث ایجاد جوش‌های نارنجی و زرد پر از چربی روی پوست نیز خواهد شد. به این زائده‌های پوستی «گزانتلاسما» نیز گفته می‌شود. اندازه گزانتلاسما، از یک سر سوزن تا اندازه یک حبه انگور متفاوت خواهد بود که معمولاً شبیه به برجستگی‌های زیر پوست هستند.
اگر متوجه وجود زائده زرد رنگ در بدن خود شدید، فورا با پزشک خود دکتر مهدی اکرمی متخصص قلب و عروق در شیراز مراجعه یا جهت نوبت گیری آنلاین اینجا و نوبت تلفنی اینجا کلیک کنید.
4- نفخ و سوءهاضمه؛ یکی از علائم بالا بودن کلسترول خون
در واقع با افزایش سطح کلسترول خون، لیپیدهای اضافی در خون و کبد، متابولیسم را مختل کرده و از هضم موثر جلوگیری می‌کنند. این اتفاق بیشتر در زمانی رخ می‌دهد که غذاهایی با چربی بالا مصرف کنید.
5- سرگیجه و سردرد مداوم؛ یکی از اصلی‌ترین علائم کلسترول بالای خون
سرگیجه یکی از رایج‌ترین علائم چربی خون بالا است. این عارضه در بسیاری از افراد مبتلا به تری گلیسیرید بالا رخ خواهد داد. زمانی که چربی موجود در خون بالا می‌رود، خون غلیظ‌تر می‌شود و با کندی و سرعت گردش پایین‌تری در رگ‌ها جریان پیدا می‌کند. این اتفاق باعث بروز علائمی مانند احساس سرگیجه و سردرد خفیف می‌شود که باید بلافاصله درمان شود. چرا که بروز این دردها در طولانی مدت، بسیار خطرناک بوده و باعث ایجاد بیماری‌هایی مانند سکته قلبی، سکته مغزی و گرفتگی رگ می‌شود. از این رو با بررسی شرایط بدن و توجه بالا نسبت‌به علائمی مانند سرگیجه، می‌توان به‌منظور درمان زود هنگام چربی بالای خون گام برداشت.
6- یبوست؛ شایع‌ترین علائم افزایش LDL خون
تشکیل لیپیدها در شریان‌ها با تاثیر منفی روی فرآیند هضم، منجربه کاهش تحرک روده‌ها می‌شود. از این رو با اختلال در عملکرد روده‌ها فرد به یبوست مبتلا خواهد شد.
7- درد قفسه سینه؛ هشداری خطرناک از کلسترول بالا
درد قفسه سینه یکی از علائم رایج کاهش جریان خون به قلب است. این درد به دلیل تجمع پلاک در عروق کرونر رخ می‌دهد. هنگامی که یک انسداد به‌شدت جریان خون را به قلب کاهش می‌دهد، عضله قلب اکسیژن مورد‌نیاز خود را دریافت نخواهد کرد. درمان اصلی پایین آوردن سطح کلسترول و تری گلیسیرید خون است.
نکته: تنها راه مطمئن برای تشخیص، آزمایش خون است.
کلسترول نرمال چقدر است؟
مقدار کلسترول طبیعی بدن باید از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر کمتر باشد. میزان کلسترول اگر از این حد بالاتر رود، بسته به مقداری که افزایش پیدا می‌کند، در میزان بیماری‌زایی تعیین‌کننده است.
چه کسانی بیشتر در معرض کلسترول و بیماری‌های قلبی هستند؟
1- افرادی که فست‌فود و غذاهای چرب زیاد مصرف می‌کنند
2- کسانی که تحرک کمی دارند
3- افراد دارای اضافه وزن
5- کسانی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند
چگونه از کلسترول و بیماری‌های قلبی پیشگیری کنیم؟
1- تغذیه سالم مانند
الف- مصرف میوه، سبزی و غلات کامل
ب- کاهش غذاهای سرخ‌کرده و پرچرب
پ- استفاده از روغن زیتون و روغن‌های گیاهی
ت- مصرف ماهی حداقل دو بار در هفته
2- فعالیت بدنی
حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی در روز می‌تواند کلسترول بد را کاهش و کلسترول خوب را افزایش دهد.
3- ترک سیگار
سیگار دشمن قلب است و خطر سکته قلبی را چند برابر می‌کند.
4- کنترل وزن
حتی کاهش ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن می‌تواند تاثیر زیادی بر کاهش کلسترول داشته باشد.
5- استرس
درمان کلسترول و بیماری‌های قلبی چگونه است؟
بهترین راه درمان کلسترول بالا در خانه این است که تغییراتی در سبک زندگی و تغذیه خود ایجاد کنید. این تغییرات که شامل رعایت رژیم غذایی کم‌چرب، ورزش منظم، مصرف وعده‌های غذایی پرفیبر، پیاده‌روی روزانه و خوردن غذاهایی خانگی به جای فست‌فودها هستند، به طور موثری سطح LDL را کاهش می‌دهند و ریسک خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را تا حد زیادی کم می‌کنند. در برخی افراد، تغییر سبک زندگی کافی است؛ اما در موارد شدیدتر پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
هر چند وقت یک‌بار آزمایش کلسترول بدهیم؟
الف- افراد سالم: هر ۴ تا ۶ سال یک‌بار
ب- افراد بالای ۴۰ سال یا دارای سابقه خانوادگی: طبق نظر پزشک، معمولاً سالانه
جمع‌بندی نهایی
کلسترول بالا دشمن خاموش قلب است، اما کاملاً قابل کنترل می‌باشد. با تغذیه سالم، تحرک کافی و انجام آزمایش‌های منظم می‌توان از بسیاری از بیماری‌های قلبی جلوگیری کرد.
اگر به سلامت خود و خانواده‌تان اهمیت می‌دهید، کنترل کلسترول را از امروز جدی بگیرید ❤️
