بیماری‌های قلبی مسئول بیش از 45 درصد از مرگ و میرها در ایران هستند. متأسفانه بسیاری از افراد تا زمانی که حمله قلبی یا نارسایی شدید رخ ندهد، از وجود بیماری قلبی در بدن خود بی‌خبرند. با توجه به نقش حیاتی قلب در تأمین اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز بدن شناخت علائم بیماری قلبی در مراحل اولیه می‌تواند جان شما یا عزیزانتان را نجات دهد.
معرفی چند نوع اصلی از انواع علائم بیماری های قلبی
1. درد یا فشار در قفسه سینه
یکی از بارزترین نشانه‌ها، احساس درد یا فشار در قفسه سینه، که ممکن است به گردن، شانه، فک یا بازوها (به‌ویژه سمت چپ) انتشار یابد.ممکن است اولین چیزی باشد که وقتی به مشکلات قلبی فکر می‌کنید، به ذهنتان می‌رسند؛ این علائم بیماری قلبی، می‌توانند هشداری برای مشکلات قلبی خطرناک مثل بیماری های عروق کرونر قلب تنگی نفس خستگی مفرط و ضعف
خستگی زودرس و غیرعادی، یا تنگی نفس مخصوصاً در زنان از دیگر علائم مهم بیماری قلبی است وگاه به تنهایی بروز می‌کند. که نباید نادیده گرفته شود. زمانی‌که قلب به درستی عمل نکند، پمپاژ خون به بافت‌ها و اندام‌های بدن مختل شده و فرد خیلی زودتر از حد معمول، دچار خستگی و ضعف می‌شود. حتی انجام کارهای روزمره نیز، می‌تواند باعث خستگی شدید شود؛ درحالی‌که فرد اصلاً فعالیت بدنی سنگینی انجام نداده است. پس هرگاه بدون دلیل خاصی احساس خستگی مفرط داشتید، بررسی این علائم توسط متخصص قلب خوب در شیراز دکتر مهدی اکرمی می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
3. تپش قلب یا ضربان نامنظم
احساس ضربان سریع، کند یا نامنظم در قفسه سینه می‌تواند علامت آریتمی قلبی باشد. این وضعیت در صورت تکرار نیاز به بررسی فوری دارد. تپش قلب در مواقع استرس زا یا هیجانی، طبیعی است، اما اگر این حالت بدون دلیل و به صورت مکرر رخ دهد، نیاز به توجه دارد. آریتمی گاهی اوقات می تواند با بزرگ شدن قلب همراه باشد. علت بزرگ شدن قلب فشار خون بالا، مشکلات دریچه قلب و کاردیومیوپاتی است. در تپش قلب معمولاً فرد متوجه ضربان خود می‌شود، که می‌تواند به شکل پرپر زدن یا از دست رفتن ضربان باشد. این تغییرات ممکن است با آریتمی قلبی مثل تاکی‌کاردی یا فیبریلاسیون دهلیزی مرتبط باشد که درمان‌پذیر هستند.
4. ورم در پاها، مچ یا شکم
تجمع مایعات در بدن، به‌ویژه در پاها و مچ‌ها، می‌تواند نشانه نارسایی قلبی باشد، زیرا قلب قادر نیست خون را به‌طور مؤثر پمپ کند، مچ‌ها یا شکم می‌تواند به دلیل تجمع مایعات در نتیجه مشکلات قلبی ایجاد شود. زمانی که قلب به درستی پمپاژ نمی‌کند، خون و مایعات در پاها و مچ‌ها تجمع می‌یابد. این نوع تورم اغلب با ایستادن یا نشستن طولانی بدتر می‌شود و ممکن است به درد یا حساسیت منجر شود.
5. تعریق سرد و تهوع
بسیاری از بیماران در زمان سکته قلبی، دچار تعریق سرد، تهوع یا سرگیجه می‌شوند. این علائم به‌ویژه در زنان ممکن است با ناراحتی معده اشتباه گرفته شود. در این گونه موارد باید به مطب دکتر مهدی اکرمی در شیراز مراجعه کرد تا تستهای مخطلف از شما گرفته شود.
پیشگیری از بیماری‌های قلبی
1- ورزش کنید
انجام فعالیت های فیزیکی متوسط به طور روزانه باعث کاهش شانس ابتلا به بیماری های قلبی می شود. حداقل روزانه 30 دقیقه و 5 بار در هفته ورزش کنید. ورزش باید طوری باشد که باعث افزایش ضربان قلب و به دنبال آن افزایش پمپاژ قلبی شود. پیاده روی و شنا 2 ورزش ایده آل برای همه سنین محسوب می شوند.
2- اضافه وزن
اگر دچار اضافه وزن یا چاقی هستید بیشتر به بیماری قلبی دچار می شوید. تحقیقات نشان می دهد که اگر 5 تا 10 درصد وزن خود را کم کنید کلسترول، فشار خون و قند خون پایین آمده و در نتیجه خطر بیماری های قلبی کاهش می یابد. بنابراین سعی کنید به مرور وزن تان را کم کنید.
3- تغذیه مناسب داشته باشید
تغذیه نقش بسیار مهمی در پیشگیری از بیماری‌های قلبی دارد. داشتن یک رژیم غذایی درست وسالم ریسک بیماری های قلبی را به شدت کاهش می دهد برای داشتن تغذیه مناسب بهتر است راجع به هرم غذایی و انواع ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن اطلاعات کافی داشته باشید تا بتوانید انتخاب درستی از مواد غذایی داشته باشید.
- مصرف فراوان میوه و سبزیجات
روزانه حداقل ۵ وعده میوه و سبزی تازه مصرف کنید.
سبزیجات برگ‌سبز (مثل اسفناج، کلم بروکلی، جعفری) و میوه‌های رنگی (مثل توت، پرتقال، انار) سرشار از آنتی‌اکسیدان هستند که از آسیب به عروق جلوگیری می‌کنند.
- استفاده از غلات کامل
نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، جو دوسر و گندم کامل انتخاب کنید. این مواد فیبر بالایی دارند که به کاهش کلسترول LDL (کلسترول بد) کمک می‌کند.
چربی‌های سالم را جایگزین چربی‌های ناسالم کنید
از روغن‌های گیاهی سالم مثل زیتون، کلزا استفاده کنید.
مصرف ماهی‌های چرب (مانند سالمون، ساردین، قزل‌آلا) ۲ تا ۳ بار در هفته توصیه می‌شود؛ زیرا منبع امگا-۳ هستند.
از مصرف چربی‌های ترانس (در فست‌فودها، شیرینی‌های صنعتی و روغن نباتی جامد) خودداری کنید.
مصرف زیاد نمک باعث افزایش فشار خون می‌شود
- پروتئین‌های سالم انتخاب کنید
گوشت سفید بدون پوست (مرغ یا بوقلمون)، ماهی، حبوبات (لوبیا، عدس) و مغزها منابع خوب پروتئین هستند.
گوشت قرمز را به‌صورت محدود (۱ تا ۲ بار در هفته) و بدون چربی مصرف کنید.
- قند و شیرینی را کاهش دهید
مصرف نوشابه، کیک، بیسکویت و دسرهای صنعتی را محدود کنید.
قند زیاد باعث افزایش وزن و مقاومت به انسولین می‌شود.
- لبنیات کم‌چرب استفاده کنید
شیر، ماست و پنیر کم‌چرب را انتخاب کنید تا چربی اشباع و کلسترول دریافتی کاهش یابد.
- نوشیدنی‌های سالم
آب بهترین نوشیدنی است.
مصرف زیاد نوشیدنی‌های قندی و الکلی خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.
چای سبز یا قهوه بدون شکر می‌تواند در حد متعادل مفید باشد.
4- داروهای خود را به موقع مصرف کنید
چنانچه پزشک برای مشکل خاصی برایتان دارو تجویز کرده است حتما دارو را به موقع مصرف کنید.
5 – مقدار کمی شکلات بخورید
برای پیشگیری از بیماری های قلبی بهتر است روزانه مقدار کمی شکلات تلخ 70 درصد میل کنید. شکلات تلخ دارای موادی است که به سلامت قلب کمک می کند.
6- سیگار نکشید
سیگار کشیدن خطر بیماری های قلبی را به شدت افزایش می دهد. دود سیگاری که اطرافیان شما می کشند هم به شدت برای سلامتی شما مضر است. بنابراین چنانچه اطرافیان شما سیگاری هستند آنها را تشویق به ترک کنید و در غیر اینصورت از آنها بخواهید در محیطی که سایرین نیز در آن هستند سیگار نکشند.
7 – به علائم توجه کنید
اگر دچار هر گونه علامت شبیه به علائم مشکل قلبی شده اید باید سریعا به پزشک مراجعه کنید و منتظر نمانید که با گذشت زمان مشکل رفع شود. اگر دچار هر گونه علامتی مثل تنفس های کوتاه، تغییرات در ریتم ضربان قلب و یا احساس خستگی مفرط شدید حتما به پزشک مراجعه کنید. به علاوه هر گونه درد در ناحیه فک، پشت، گردن و قفسه سینه، تهوع و استفراغ، تعریق و یا علائمی شبیه علائم آنفولانزا باید سریعا مورد بررسی قرار گیرد.
8-استرس را کاهش دهید و خواب کافی داشته باشید.
روش‌های تشخیص انواع بیماری های قلبی
آزمایش‌های مختلفی برای تشخیص بیماری‌ها و مشکلات قلبی استفاده می‌شود. علاوه بر آزمایش‌های خون و نوار قلب و عکس قفسه سینه، آزمایش‌های تشخیص انواع بیماری های قلبی شامل موارد دیگری است که در ادامه بررسی خواهند شد.
الکتروکاردیوگرام (ECGیا EKG)
الکتروکاردیوگرام (Electrocardiogram) یک آزمایش استاندارد غیرتهاجمی است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت و نمایش می‌دهد. این فعالیت‌ها همان سیگنال‌هایی هستند که باعث انقباض منظم عضلات قلب و پمپاژ خون در بدن می‌شوند.
نحوه انجام الکتروکاردیوگرام
چند الکترود (صفحه‌های کوچک فلزی با سیم) روی پوست قفسه سینه، بازوها و پاها چسبانده می‌شود. این الکترودها جریان‌های الکتریکی بسیار ضعیف تولیدشده در قلب را ثبت می‌کنند. دستگاه ECG این سیگنال‌ها را به صورت خطوط موج‌دار روی کاغذ یا نمایشگر نشان می‌دهد.
کاربردهای مهم الکتروکاردیوگرام:
- تشخیص بیماری های قلبی، مانند آریتمی، سکته قلبی و بیماری عروق کرونر
- اختلال در سیستم هدایت الکتریکی قلب
- ارزیابی عملکرد قلب پس از جراحی قلب
- بزرگی یا ضخیم شدن عضله قلب
- نظارت بر عملکرد قلب در طول بیماری
- تشخیص مشکلات قلبی در نوزادان و کودکان
هولتر مانیتورینگ
هولتر مانیتور یک دستگاه الکتروکاردیوگرام قابل‌حمل است، که به مدت 24 تا 48 ساعت بر بازوی بیمار بسته می شود، تا فعالیت قلب را طی فعالیت‌های روزانه ثبت کند. این آزمایش می‌تواند آریتمی‌های قلبی نامنظمی را که در معاینه ECG معمولی ثبت نمی‌شوند را تشخیص دهد.
